Duitse leesteksten voor uw leerlingen

Feiten over de Duitse taal

Sprekers

Ongeveer 95 miljoen moedertaalsprekers en naar schatting 80–85 miljoen tweede-taalsprekers (schatting uit 2014). Andere schattingen van moedertaalsprekers lopen uiteen van ongeveer 90 miljoen tot bijna 100 miljoen.¹

Wist je dat?

De spelling van het Standaardduits schrijft elk zelfstandig naamwoord en de meeste als zelfstandig naamwoord gebruikte woorden met een hoofdletter, niet alleen namen: der Hund, die Freiheit.²

De belangrijkste uitdaging

Plaatsing van het werkwoord: het persoonsvorm staat op de tweede plaats in een hoofdzin, maar verhuist naar het einde van een bijzin, zoals in Ich helfe dir, weil ich dich mag.³

ERK-examens

• Goethe-Zertifikat A1–C2 (Goethe-Institut)
• telc Deutsch (telc gGmbH; certificates from A1 to C2)
• ÖSD – Österreichisches Sprachdiplom Deutsch (exams at all levels from A1 to C2)
• TestDaF (university-entry test; not graded in CEFR levels, its results TDN 3, 4 and 5 are matched by the issuer to B2 and C1)

Waar studenten moeite mee hebben

• Scheidbare werkwoorden: in een hoofdzin gaat het voorvoegsel naar het einde van de zin, weg van het werkwoord, zoals in Ich stehe um sieben auf (van aufstehen, “opstaan”).³

Docentennotities

• Laat leerders elk zelfstandig naamwoord samen met het lidwoord leren (der Tisch, die Lampe, das Buch), omdat het geslacht zelden kan worden voorspeld op basis van het zelfstandig naamwoord alleen; een betrouwbare uitzondering is dat zelfstandige naamwoorden die eindigen op -chen of -lein onzijdig zijn.⁴

Bronnen

1. https://en.wikipedia.org/wiki/German_language
2. https://en.wikipedia.org/wiki/German_orthography
3. https://en.wikipedia.org/wiki/German_sentence_structure
4. https://deutsch.lingolia.com/en/grammar/nouns-and-articles

Over de Duitse taal

1. https://en.wikipedia.org/wiki/German_language
2. https://en.wikipedia.org/wiki/German_orthography
3. https://en.wikipedia.org/wiki/German_sentence_structure
4. https://en.wikipedia.org/wiki/German_grammar
5. https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/languages_en
6. https://www.constituteproject.org/constitution/Namibia_2014
7. https://en.wikipedia.org/wiki/Languages_of_Namibia

Ijkpunten voor Duitse leesvaardigheid (CEFR & Goethe-Zertifikat)

Het Goethe-Institut biedt één Goethe-Zertifikat per ERK-niveau, A1 tot C2. A0 ligt onder het eerste examen, dus het wordt weergegeven als Pre-A1. De kolom is een globale richtlijn voor het leesniveau, geen officiële gelijkwaardigheid voor Stichos-teksten.

Referentiecorpora

Duitse hulpmiddelen voor woordfrequentie maken gebruik van zowel geschreven tekst als ondertitels van films en televisie.

• SUBTLEX-DE: Brysbaert en collega's (Experimental Psychology, 2011) leidden Duitse woordfrequenties af uit film- en televisieondertitels, en bevelen frequentieschattingen aan op basis van corpora van ten minste 20 miljoen woorden.¹
• Standaardduits: Stichos schrijft Duitse leiders in dialectneutraal Standaardduits (Hochdeutsch), vermijdt regionale, archaïsche en zeer informele woorden, en houdt informeel du/ihr en formeel Sie consistent in een tekst. Regionale literaire vormen zijn alleen toegestaan op C2-niveau.

1. https://econtent.hogrefe.com/doi/10.1027/1618-3169/a000123

Ontwerpprincipes voor leesbaarheid

Het Duits heeft zijn eigen leesbaarheidsformules, geherkalibreerd voor zijn lange woorden.¹

• Flesch–Amstad: Toni Amstad's Zürichse proefschrift uit 1978 paste Flesch Reading Ease aan het Duits aan als 180 − zinslengte − 58,5 × lettergrepen per woord, waarbij de woordterm opnieuw werd gecalibreerd omdat Duitse woorden langer zijn dan Engelse.¹
• Wiener Sachtextformel: Bamberger en Vanecek (1984) ontwikkelden de Weneze formule voor non-fictie, die een schoolcijfer geeft van 4 tot 15 op basis van het aandeel woorden met drie of meer lettergrepen, de gemiddelde zinslengte, het aandeel woorden van meer dan zes letters en het aandeel woorden van één lettergreep.¹
• Stichos: Stichos bepaalt de moeilijkheidsgraad met grammaticaregels en limieten voor de zinslengte per niveau, in plaats van met een enkele leesbaarheidsscore.

1. https://de.wikipedia.org/wiki/Lesbarkeitsindex

Ondersteuning voor schrift & grammatica

• Woordvolgorde: Hoofdzinnen houden het werkwoord op de tweede plaats, ja/nee-vragen zetten het vooraan (Hast du Zeit?), en bijzinnen sturen het naar het einde. A0 en A1 gebruiken alleen hoofdzinnen; bijzinnen met het werkwoord achteraan komen pas bij A2.
• Werkwoordstijden: A0 gebruikt de tegenwoordige tijd (Präsens) plus het beleefde ich möchte. A1 voegt de spreektaal-verleden-tijd (Perfekt), de modale werkwoorden können, wollen en möchten toe, en alleen de onvoltooid verleden tijd van sein en haben. A2 voegt Futur I toe. B1 opent het Präteritum van alle werkwoorden en het Plusquamperfekt.
• Aanvoegende wijs en lijdende vorm: Konjunktiv II met würde, wäre en hätte en het omschrijvend passief (Vorgangspassiv) komen aan bod bij B1; de indirecte rede in Konjunktiv I en het toestandspassief (Zustandspassiv) bij B2. Een automatische controle markeert Konjunktiv II-vormen in A0- en A1-teksten.
• Onderwerpen: Het Duits laat onderwerpsvoornaamwoorden niet weg: elke zin behalve een gebiedende wijs vermeldt zijn onderwerp.

Gerelateerde academische & kaderbronnen

• German examinations A1–C2 (Goethe-Institut): Het overzicht van het Goethe-Institut van zijn Duitse examens voor volwassenen en jonge leerders op ERK-niveaus A1 tot C2.
• The word frequency effect (SUBTLEX-DE): Het artikel uit 2011 in Experimental Psychology van Brysbaert, Buchmeier, Conrad, Jacobs, Bölte en Böhl dat SUBTLEX-DE introduceerde.
• Lesbarkeitsindex (German Wikipedia): Een overzicht, in het Duits, van leesbaarheidsformules voor het Duits, waaronder de Flesch–Amstad en de Wiener Sachtextformel.

Veelgestelde vragen voor docenten Duits

Wat kan ik nu al uitproberen op deze pagina?

U kunt direct een live gegenereerd A0- of A1-verhaal uitproberen met aanklikbare woorden voor vertalingen. Deze preview is gratis en vereist geen account. Als u lid wordt van de Reading List, ontvangt u daarnaast 3 gratis voorbeeldverhalen als PDF.

Welke niveaus zijn er beschikbaar bij de lancering?

Bij de lancering ondersteunt Educator Studio alle niveaus van A0 tot en met B2.

Hoe werkt het delen van verhalen met mijn leerlingen?

Bij de lancering kunt u elk verhaal dat u genereert via een link met uw leerlingen delen. Er is geen limiet op het aantal links dat u kunt aanmaken. Leerlingen openen het verhaal rechtstreeks in hun browser zonder dat ze een account hoeven aan te maken.

Moeten mijn leerlingen een account aanmaken om te lezen?

Nee, leerlingen kunnen een gedeeld verhaal in hun browser lezen zonder account. Ze krijgen wel de optie, maar worden nooit verplicht, om een gratis account aan te maken als ze hun opzochte woorden en verhalen willen opslaan.

Hoe werkt de audio-ondersteuning voor het uitspreken van woorden en teksten?

Bij de lancering kunnen leerlingen op een woord tikken om de uitspraak te horen via een standaard computerstem. Met de Premium Audio add-on krijgt u de beschikking over natuurlijk klinkende stemmen, de mogelijkheid om het hele verhaal te laten voorlezen (met verschillende stemmen per spreker in een dialoog) en een MP3-audio-export die u of uw leerlingen kunnen downloaden.

Kan ik verhalen aanpassen aan specifieke grammatica en woordenlijsten?

Ja, bij de lancering kunt u een eigen woordenlijst invoeren waar de software een passend verhaal omheen schrijft. Ook kunt u specifieke werkwoordstijden in- of uitschakelen en elke zin of vertaling handmatig bewerken voordat u de tekst deelt.

Hoe nauwkeurig zijn de AI-gegenereerde teksten?

De verhalen worden geschreven door kunstmatige intelligentie en automatisch gecontroleerd op de regels voor grammatica en woordenschat van het gekozen niveau. Omdat deze controle niet door een menselijke redacteur wordt uitgevoerd, kan er af en toe een klein foutje meeslippen. Het is daarom verstandig om een tekst even te controleren voordat u deze met uw klas deelt.

Waarom is het handig dat de software zelfstandige naamwoorden met hun lidwoord aanbiedt?

In het Duits heeft elk zelfstandig naamwoord een geslacht en het is erg lastig om dit geslacht alleen aan het woord zelf af te lezen, afgezien van uitzonderingen zoals verkleinwoorden op -chen of -lein die altijd onzijdig zijn. Daarom is het essentieel dat leerlingen woorden meteen samen met het lidwoord aangeboden krijgen, zoals der Tisch, die Lampe en das Buch.